เมื่อพูดถึง Team Building หลายคนอาจนึกถึงกิจกรรมสนุก ๆ เกมแข่งขัน หรือการพาพนักงานออกไปทำกิจกรรมนอกสถานที่ แต่จริง ๆ แล้ว Team Building สามารถทำได้หลากหลายรูปแบบ และแต่ละแบบก็ให้ผลลัพธ์กับทีมแตกต่างกัน
บางทีมอาจต้องการสร้างความสัมพันธ์ เพราะพนักงานยังไม่คุ้นเคยกัน บางทีมมีปัญหาเรื่องการสื่อสารและการประสานงาน ขณะที่บางองค์กรต้องการพัฒนาผู้นำ สร้างความไว้วางใจ หรือทำให้คนจากหลายแผนกกลับมามองเป้าหมายเดียวกัน เพราะฉะนั้น คำถามสำคัญก่อนจัดกิจกรรมอาจไม่ใช่ “ปีนี้จะเล่นเกมอะไรดี” แต่คือ “ทีมของเราต้องการพัฒนาเรื่องอะไร”
เมื่อเป้าหมายชัด การเลือก Team Building ก็จะง่ายขึ้น และกิจกรรมที่จัดจะไม่จบเพียงความสนุก แต่สามารถเชื่อมโยงกลับมาสู่การทำงานได้จริง
เริ่มจากปัญหาของทีม ก่อนเลือกรูปแบบกิจกรรม
Team Building ที่เหมาะกับแต่ละองค์กรไม่จำเป็นต้องเหมือนกัน เพราะแต่ละทีมมีปัญหาและเป้าหมายต่างกัน
ลองเริ่มจากการสังเกตทีมของตัวเอง เช่น
-
พนักงานรู้จักกัน แต่ไม่ค่อยสื่อสารหรือช่วยเหลือกัน
-
คนต่างแผนกทำงานแยกกัน จนเกิดปัญหาในการประสานงาน
-
สมาชิกใหม่และสมาชิกเดิมยังมีระยะห่าง
-
ทีมไม่กล้าเสนอความคิดเห็นหรือพูดถึงปัญหา
-
หัวหน้าต้องการให้ทีมมี Ownership และรับผิดชอบเป้าหมายร่วมกัน
เมื่อเห็นปัญหาชัดขึ้น เราจะเลือกกิจกรรมได้ตรงจุดมากกว่าเดิม
ตัวอย่างเช่น หากปัญหาคือ “ต่างแผนกไม่ค่อยเข้าใจกัน” กิจกรรมที่เน้นการแข่งขันอย่างเดียวอาจไม่ตอบโจทย์เท่ากับกิจกรรมที่บังคับให้สมาชิกต่างแผนกต้องแลกเปลี่ยนข้อมูล วางแผน แบ่งบทบาท และช่วยกันตัดสินใจเพื่อไปถึงเป้าหมายเดียวกัน ดังนั้น Team Building ที่ดีจึงควรเริ่มจาก “ทีมต้องการอะไร” มากกว่า “กิจกรรมไหนกำลังนิยม”
เลือก Team Building ให้ตรงกับผลลัพธ์ที่อยากเห็น
เมื่อรู้โจทย์ของทีมแล้ว ขั้นต่อมาคือเลือกรูปแบบกิจกรรมให้สัมพันธ์กับพฤติกรรมที่องค์กรต้องการพัฒนา
-
หากต้องการ สร้างความสัมพันธ์และลดช่องว่างระหว่างคน ควรเลือกกิจกรรมที่เปิดโอกาสให้พูดคุย ทำความรู้จัก และทำงานกับคนที่ปกติไม่ค่อยได้ร่วมงานกัน
-
หากต้องการ พัฒนาการสื่อสารและการทำงานร่วมกัน ควรใช้กิจกรรมที่มีโจทย์ให้ทีมวางแผน แลกเปลี่ยนข้อมูล แบ่งหน้าที่ และแก้ปัญหาร่วมกัน
-
หากต้องการ พัฒนาภาวะผู้นำ อาจออกแบบสถานการณ์ให้ผู้เข้าร่วมได้ฝึกตัดสินใจ มอบหมายงาน รับฟังทีม และปรับวิธีการนำตามสถานการณ์
-
หากต้องการ สร้าง Ownership กิจกรรมควรเปิดพื้นที่ให้สมาชิกมีส่วนร่วมในการตัดสินใจ เห็นผลกระทบของบทบาทตัวเองต่อทีม และรู้สึกว่าเป้าหมายที่ได้รับไม่ใช่เพียง “งานของใครคนหนึ่ง” แต่เป็น “เป้าหมายของพวกเรา”
เมื่อกิจกรรมสอดคล้องกับพฤติกรรมที่ต้องการพัฒนา ผู้เข้าร่วมจะไม่ได้แค่ความสนุก แต่มีโอกาสได้ลองใช้ทักษะที่ใกล้เคียงกับการทำงานจริง
Team Building ที่ดี ไม่ได้ดูแค่เกม แต่ต้องดู “วิธีการเรียนรู้”
กิจกรรมเดียวกันอาจสร้างผลลัพธ์ที่แตกต่างกันได้ ขึ้นอยู่กับว่าองค์กรออกแบบกระบวนการเรียนรู้อย่างไร
ตัวอย่างเช่น กิจกรรมสร้างสิ่งของจากอุปกรณ์ที่กำหนด หากเป้าหมายมีเพียงทำให้เสร็จเร็วที่สุด ผู้เข้าร่วมอาจจำได้แค่ว่าใครชนะหรือใครแพ้ แต่ถ้าหลังจบกิจกรรมมีการชวนทีมกลับมาทบทวนว่า “ตอนวางแผน ทุกคนได้มีส่วนร่วมหรือไม่” “อะไรทำให้การสื่อสารติดขัด” หรือ “สิ่งที่เกิดขึ้นเหมือนกับการทำงานจริงอย่างไร” กิจกรรมเดียวกันจะกลายเป็นพื้นที่ให้ทีมได้มองเห็นพฤติกรรมของตัวเอง
แนวคิดนี้สอดคล้องกับงาน Project Aristotle ของ Google ที่ศึกษาทีม 180 ทีม เพื่อค้นหาว่าอะไรทำให้ทีมมีประสิทธิภาพ ผลการศึกษาพบว่า สิ่งสำคัญไม่ได้อยู่เพียงว่า “ใครอยู่ในทีม” แต่คือ “คนในทีมทำงานร่วมกันอย่างไร” โดย Google ระบุปัจจัยสำคัญ เช่น Psychological Safety ความน่าเชื่อถือของสมาชิก ความชัดเจนของบทบาทและเป้าหมาย ความหมายของงาน และการมองเห็นผลกระทบของงานที่ทำ
ก่อนเลือก Team Building ลองตอบ 4 คำถามนี้
ก่อนตัดสินใจเลือกรูปแบบกิจกรรม HR หรือผู้บริหารสามารถเริ่มจากคำถามง่าย ๆ 4 ข้อ
-
ทีมของเรากำลังเจอปัญหาอะไร
อย่าเริ่มจากกิจกรรม แต่เริ่มจากสถานการณ์จริงที่อยากแก้
-
หลังจบกิจกรรม อยากเห็นอะไรเปลี่ยนไป
เช่น อยากให้คนกล้าสื่อสารมากขึ้น ทำงานข้ามแผนกดีขึ้น หรือเข้าใจบทบาทของกันและกันมากขึ้น
-
ใครคือผู้เข้าร่วม
พนักงานใหม่ ผู้บริหาร ทีมต่างวัย หรือทีมที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรม ย่อมต้องการรูปแบบกิจกรรมที่แตกต่างกัน
-
จะเชื่อมกิจกรรมกลับสู่งานจริงอย่างไร
ควรมีช่วง Reflection หรือการทบทวน เพื่อให้ผู้เข้าร่วมเห็นว่าสิ่งที่เกิดขึ้นระหว่างกิจกรรมเกี่ยวข้องกับการทำงานของตัวเองอย่างไร
เพียงตอบคำถามเหล่านี้ให้ชัด องค์กรก็จะสามารถเลือก Team Building ได้ตรงเป้าหมายมากกว่าการเลือกจากความสนุกเพียงอย่างเดียว
สรุปได้ว่า Team Building ไม่มีรูปแบบเดียวที่เหมาะกับทุกองค์กร เพราะแต่ละทีมมีคน ปัญหา และเป้าหมายที่แตกต่างกัน สิ่งสำคัญจึงไม่ใช่การตามหาว่า “กิจกรรมไหนดีที่สุด” แต่คือการหาให้เจอว่า “กิจกรรมแบบไหนเหมาะกับทีมของเราที่สุด”
เริ่มจากเข้าใจปัญหาของทีม กำหนดผลลัพธ์ที่ต้องการ เลือกกิจกรรมให้สอดคล้องกับพฤติกรรมที่อยากพัฒนา และสร้างช่วงเวลาที่ทำให้ทีมได้กลับมาทบทวนสิ่งที่เกิดขึ้น เมื่อออกแบบ Team Building จาก “เป้าหมายของทีม” มากกว่า “ความสนุกของกิจกรรม” กิจกรรมหนึ่งวันก็สามารถกลายเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงวิธีทำงานของทีมได้จริง
